โภชนาการและอนามัยอาหาร (Nutrition and Food Sanitation)
รหัสวิชา: 20701-2106 · ระดับ: ปวช. · กลุ่ม: สมรรถนะวิชาชีพเลือก
คุณค่าทางโภชนาการ การเก็บรักษาอาหาร การปนเปื้อน สุขาภิบาลอาหาร และมาตรฐานความปลอดภัยของอาหาร
คำศัพท์ (30 คำ)
food safety (n.) — ความปลอดภัยของอาหาร ปวช.
- Food safety rules protect our guests from illness.
กฎความปลอดภัยของอาหารช่วยป้องกันแขกจากการเจ็บป่วย - Food safety training is held twice a year.
การอบรมความปลอดภัยของอาหารจัดปีละสองครั้ง
HACCP (n.) — ระบบวิเคราะห์อันตรายและจุดควบคุมวิกฤต ปวส.
- Our kitchen follows the HACCP standard.
ครัวของเราปฏิบัติตามมาตรฐาน HACCP - HACCP requires records of every cooking temperature.
HACCP กำหนดให้บันทึกอุณหภูมิการปรุงอาหารทุกครั้ง
nutrition (n.) — โภชนาการ ปวช.
- Good nutrition means a balanced meal.
โภชนาการที่ดีหมายถึงอาหารที่สมดุล - The menu shows the nutrition of each dish.
เมนูแสดงคุณค่าทางโภชนาการของอาหารแต่ละจาน
cross contamination (n.) — การปนเปื้อนข้าม ปวส.
- Use separate boards to avoid cross contamination.
ใช้เขียงแยกกันเพื่อป้องกันการปนเปื้อนข้าม - Store raw meat below cooked food to prevent cross contamination.
เก็บเนื้อดิบไว้ใต้อาหารสุกเพื่อป้องกันการปนเปื้อนข้าม
expiry date (n.) — วันหมดอายุ ปวช.
- Check the expiry date before serving.
ตรวจสอบวันหมดอายุก่อนนำไปเสิร์ฟ - Throw away any milk past its expiry date.
ทิ้งนมที่เลยวันหมดอายุ
balanced diet (n.) — อาหารครบห้าหมู่ ปวช.
- A balanced diet includes protein and vegetables.
อาหารครบห้าหมู่ประกอบด้วยโปรตีนและผัก - We offer a balanced diet menu for long-stay guests.
เรามีเมนูอาหารครบห้าหมู่สำหรับแขกที่พักระยะยาว
allergen (n.) — สารก่อภูมิแพ้ ปวส.
- The menu marks every common allergen.
เมนูระบุสารก่อภูมิแพ้ที่พบบ่อยทุกชนิด - Shellfish is a common allergen.
หอยและกุ้งเป็นสารก่อภูมิแพ้ที่พบบ่อย
refrigerate (v.) — แช่เย็น ปวช.
- Refrigerate the dessert below five degrees.
แช่ของหวานที่อุณหภูมิต่ำกว่าห้าองศา - Refrigerate the sauce as soon as it cools.
แช่เย็นซอสทันทีที่เย็นลง
protein (n.) — โปรตีน ปวช.
- Eggs and fish are good sources of protein.
ไข่และปลาเป็นแหล่งโปรตีนที่ดี - Every set menu must include one protein dish.
เมนูชุดทุกชุดต้องมีอาหารประเภทโปรตีนหนึ่งอย่าง
carbohydrate (n.) — คาร์โบไฮเดรต ปวส.
- Rice and bread are carbohydrates that give energy.
ข้าวและขนมปังเป็นคาร์โบไฮเดรตที่ให้พลังงาน - Some guests ask for a low-carbohydrate breakfast.
แขกบางท่านขออาหารเช้าที่มีคาร์โบไฮเดรตต่ำ
calorie (n.) — แคลอรี ปวช.
- The menu shows the calories of each dish.
เมนูแสดงจำนวนแคลอรีของอาหารแต่ละจาน - This salad has fewer than 300 calories.
สลัดจานนี้มีแคลอรีน้อยกว่า 300
shelf life (n.) — อายุการเก็บรักษา ปวส.
- Fresh cream has a shelf life of only three days.
ครีมสดมีอายุการเก็บเพียงสามวัน - Write the opening date to control the shelf life.
เขียนวันที่เปิดใช้เพื่อควบคุมอายุการเก็บ
temperature log (n.) — บันทึกอุณหภูมิ ปวส.
- Fill in the temperature log twice a day.
บันทึกอุณหภูมิวันละสองครั้ง - The temperature log is checked during the audit.
บันทึกอุณหภูมิจะถูกตรวจสอบระหว่างการตรวจประเมิน
hand washing (n.) — การล้างมือ ปวช.
- Proper hand washing takes twenty seconds.
การล้างมือที่ถูกวิธีใช้เวลายี่สิบวินาที - Hand washing is required after touching raw food.
ต้องล้างมือทุกครั้งหลังสัมผัสอาหารดิบ
food handler (n.) — ผู้สัมผัสอาหาร ปวช.
- Every food handler must attend hygiene training.
ผู้สัมผัสอาหารทุกคนต้องเข้าอบรมสุขอนามัย - A food handler with a cough should not work in the kitchen.
ผู้สัมผัสอาหารที่มีอาการไอไม่ควรทำงานในครัว
danger zone (n.) — ช่วงอุณหภูมิเสี่ยงต่อการเจริญของเชื้อ ปวส.
- The danger zone is between five and sixty degrees.
ช่วงอุณหภูมิเสี่ยงคือระหว่างห้าถึงหกสิบองศา - Do not leave food in the danger zone for over two hours.
อย่าวางอาหารในช่วงอุณหภูมิเสี่ยงเกินสองชั่วโมง
core temperature (n.) — อุณหภูมิใจกลางอาหาร ปวส.
- Cook chicken to a core temperature of 75 degrees.
ปรุงไก่ให้อุณหภูมิใจกลางถึง 75 องศา - Measure the core temperature at the thickest part.
วัดอุณหภูมิใจกลางที่ส่วนที่หนาที่สุด
reheat (v.) — อุ่นอาหารซ้ำ ปวช.
- Reheat the soup until it boils, only once.
อุ่นซุปจนเดือด และอุ่นได้เพียงครั้งเดียว - Never reheat rice more than one time.
ห้ามอุ่นข้าวซ้ำเกินหนึ่งครั้ง
thaw (v.) — ทำให้อาหารแช่แข็งคลายตัว ปวช.
- Thaw frozen fish in the chiller overnight.
คลายน้ำแข็งปลาแช่แข็งในตู้เย็นข้ามคืน - Never thaw meat at room temperature.
ห้ามคลายน้ำแข็งเนื้อที่อุณหภูมิห้อง
food sample (n.) — ตัวอย่างอาหารที่เก็บไว้ตรวจ ปวส.
- Keep a food sample from every buffet dish for 48 hours.
เก็บตัวอย่างอาหารจากบุฟเฟ่ต์ทุกจายไว้ 48 ชั่วโมง - Food samples help find the cause if guests get ill.
ตัวอย่างอาหารช่วยหาสาเหตุหากแขกเจ็บป่วย
pest sighting (n.) — การพบสัตว์หรือแมลงรบกวน ปวส.
- Report any pest sighting to your supervisor at once.
แจ้งหัวหน้างานทันทีเมื่อพบสัตว์หรือแมลงรบกวน - A single pest sighting can close a kitchen.
การพบแมลงเพียงครั้งเดียวอาจทำให้ครัวถูกสั่งปิด
sanitation inspection (n.) — การตรวจสุขาภิบาล ปวส.
- The sanitation inspection is unannounced.
การตรวจสุขาภิบาลไม่มีการแจ้งล่วงหน้า - We passed the sanitation inspection with no major issues.
เราผ่านการตรวจสุขาภิบาลโดยไม่มีข้อบกพร่องร้ายแรง
balanced meal (n.) — อาหารที่มีสัดส่วนสารอาหารสมดุล ปวช.
- A balanced meal has protein, vegetables and rice.
อาหารที่สมดุลประกอบด้วยโปรตีน ผัก และข้าว - We design balanced meals for long-stay guests.
เราออกแบบอาหารสมดุลสำหรับแขกที่พักระยะยาว
low sodium (adj.) — โซเดียมต่ำ ปวส.
- Some guests ask for low sodium dishes.
แขกบางท่านขออาหารโซเดียมต่ำ - We can cook this without fish sauce for a low sodium diet.
เราทำจานนี้โดยไม่ใส่น้ำปลาสำหรับอาหารโซเดียมต่ำได้
portion size (n.) — ขนาดหนึ่งหน่วยบริโภค ปวช.
- The portion size for rice is 150 grams.
ขนาดหนึ่งหน่วยบริโภคของข้าวคือ 150 กรัม - Smaller portion sizes reduce both cost and waste.
ขนาดหน่วยบริโภคที่เล็กลงช่วยลดทั้งต้นทุนและของเสีย
nutrition label (n.) — ฉลากโภชนาการ ปวส.
- Check the nutrition label before serving to an allergic guest.
ตรวจฉลากโภชนาการก่อนเสิร์ฟให้แขกที่แพ้อาหาร - The nutrition label shows sugar and sodium per serving.
ฉลากโภชนาการแสดงน้ำตาลและโซเดียมต่อหนึ่งหน่วยบริโภค
personal hygiene (n.) — สุขอนามัยส่วนบุคคล ปวช.
- Personal hygiene includes short nails and tied hair.
สุขอนามัยส่วนบุคคลรวมถึงเล็บสั้นและผมรวบ - No jewellery is allowed as part of personal hygiene rules.
ห้ามสวมเครื่องประดับตามกฎสุขอนามัยส่วนบุคคล
food poisoning symptom (n.) — อาการของอาหารเป็นพิษ ปวส.
- Stomach pain and vomiting are food poisoning symptoms.
ปวดท้องและอาเจียนเป็นอาการของอาหารเป็นพิษ - Report any guest with food poisoning symptoms immediately.
รายงานทันทีหากพบแขกมีอาการอาหารเป็นพิษ
traceability (n.) — การสอบย้อนกลับแหล่งที่มาของวัตถุดิบ ปวส.
- Traceability means we know which farm the eggs came from.
การสอบย้อนกลับหมายถึงเรารู้ว่าไข่มาจากฟาร์มใด - Keep delivery notes for traceability.
เก็บใบส่งของไว้เพื่อการสอบย้อนกลับ
clean as you go (phr.) — ทำความสะอาดไปพร้อมกับการทำงาน ปวช.
- Clean as you go, do not leave everything until the end.
ทำความสะอาดไปพร้อมทำงาน อย่าปล่อยไว้ทีเดียวตอนท้าย - Clean as you go keeps the kitchen safe during a rush.
การทำความสะอาดไปพร้อมกันทำให้ครัวปลอดภัยช่วงเร่งด่วน
บทสนทนา (4 บท)
1. Handling a Food Allergy Request — การจัดการคำขอเรื่องอาการแพ้อาหาร
ระดับ ปวส.
ลูกชายฉันแพ้อาหารทะเลประเภทกุ้งหอย จะเป็นปัญหาไหมคะ
ขอบคุณที่แจ้งค่ะ ขอถามว่าอาการแพ้รุนแรงมากไหมคะ
รุนแรงมากค่ะ แม้เพียงเล็กน้อยก็อันตราย
ดิฉันเข้าใจค่ะ ข้าวผัดของเรามีกะปิเป็นส่วนผสม จึงไม่ขอแนะนำค่ะ
เขาทานอะไรได้อย่างปลอดภัยบ้างคะ
ไก่ย่างกับข้าวปลอดภัยค่ะ ดิฉันจะขอให้เชฟใช้อุปกรณ์สะอาดและกระทะแยกต่างหาก
ขอบคุณค่ะ ทำให้ฉันสบายใจขึ้นมาก
ดิฉันจะเขียนเรื่องอาการแพ้ไว้บนใบสั่งอาหารเพื่อให้ครัวเห็นชัดเจนค่ะ
นี่อาหารของท่านค่ะ จานนี้ปรุงแยกจากอาหารทะเลทุกชนิดค่ะ
คำถามท้ายบท
-
Why does the waiter not recommend the fried rice? เหตุใดพนักงานจึงไม่แนะนำข้าวผัด
- It is too spicy for children
- It contains shrimp paste
- It is sold out
- It takes too long to cook
เฉลย: It contains shrimp paste
-
What does the waiter ask the chef to do? พนักงานขอให้เชฟทำสิ่งใด
- Cook the dish twice
- Serve the dish last
- Use clean utensils and a separate pan
- Remove all the seasoning
เฉลย: Use clean utensils and a separate pan
-
Why does the waiter ask how serious the allergy is? เหตุใดพนักงานจึงถามว่าอาการแพ้รุนแรงแค่ไหน
- To decide whether to charge extra
- To know which doctor to call
- To choose a more expensive dish
- The answer decides how strictly the kitchen must separate the food
เฉลย: The answer decides how strictly the kitchen must separate the food
-
Which action most reduces the risk for this guest? การกระทำใดลดความเสี่ยงให้แขกได้มากที่สุด
- Cooking with clean utensils and a separate pan, and writing it on the order
- Serving the dish first
- Telling the guest which dishes are popular
- Asking the guest to check the food himself
เฉลย: Cooking with clean utensils and a separate pan, and writing it on the order
-
✍️ Explain to a guest how your restaurant handles a serious allergy, in 3 sentences. จงอธิบายแก่แขกว่าร้านของคุณจัดการอาการแพ้รุนแรงอย่างไร ใน 3 ประโยค
แนวคำตอบ: Thank you for telling us. I will write the allergy on the order so the kitchen sees it clearly, and the chef will use clean utensils and a separate pan. I will also serve your dish myself so there is no mistake at the table.
2. A Vegetarian and Halal Request — คำขออาหารมังสวิรัติและอาหารฮาลาล
ระดับ ปวส.
ในกลุ่มของเรามีสองท่านทานมังสวิรัติ และสามท่านทานเฉพาะอาหารฮาลาลค่ะ
ขอบคุณที่แจ้งล่วงหน้าค่ะ ขอยืนยันจำนวนลงในใบสั่งงานได้ไหมคะ
ได้ค่ะ ทางโรงแรมมีใบรับรองฮาลาลไหมคะ
เราสั่งเนื้อฮาลาลจากผู้จัดจำหน่ายที่ได้รับการรับรอง และปรุงด้วยอุปกรณ์แยกต่างหากค่ะ
แล้วอาหารมังสวิรัติล่ะคะ บางจานมีน้ำปลา
เป็นประเด็นที่ดีค่ะ เราจะใช้ซีอิ๊วแทนและติดป้ายกำกับให้ชัดเจน
อาหารจะเสิร์ฟบนแนวบุฟเฟ่ต์เดียวกันไหมคะ
ไม่ค่ะ เราจะจัดโต๊ะแยกเพื่อป้องกันการปนเปื้อนข้ามค่ะ
คำถามท้ายบท
-
Why will soy sauce be used instead of fish sauce? เหตุใดจึงใช้ซีอิ๊วแทนน้ำปลา
- Because it tastes better
- So the dishes are suitable for vegetarians
- Because fish sauce is expensive
- Because it is halal certified
เฉลย: So the dishes are suitable for vegetarians
-
How will the special food be served? อาหารพิเศษจะเสิร์ฟอย่างไร
- At the end of the same buffet line
- In the guests’ rooms
- On a separate table to avoid cross contamination
- Only when guests ask for it
เฉลย: On a separate table to avoid cross contamination
-
Why is a separate table used instead of one buffet line? เหตุใดจึงใช้โต๊ะแยกแทนแนวบุฟเฟ่ต์เดียว
- The hall is too small for one line
- Halal food must be served first
- Vegetarian guests eat earlier
- Serving spoons and guests moving along one line can cause cross contamination
เฉลย: Serving spoons and guests moving along one line can cause cross contamination
-
Which reply best shows the hotel understands religious requirements? คำตอบใดแสดงว่าโรงแรมเข้าใจข้อกำหนดทางศาสนามากที่สุด
- Halal meat comes from a certified supplier and is cooked with separate utensils
- We can remove the pork from the menu
- Our chef has cooked halal food before
- We will label the dishes clearly
เฉลย: Halal meat comes from a certified supplier and is cooked with separate utensils
-
✍️ A group of 40 includes 5 vegetarians. Write 3 sentences explaining your plan to the client. คณะ 40 ท่านมีผู้ทานมังสวิรัติ 5 ท่าน จงเขียน 3 ประโยคอธิบายแผนแก่ลูกค้า
แนวคำตอบ: We will prepare five vegetarian sets and mark them on the function sheet. The vegetarian dishes will be cooked with soy sauce instead of fish sauce and served on a separate table. Our staff will show your guests where their table is when they arrive.
3. A Sanitation Inspection — เจ้าหน้าที่เข้าตรวจสุขาภิบาล
ระดับ ปวส.
อรุณสวัสดิ์ครับ ผมมาตรวจสุขาภิบาล ขอดูบันทึกอุณหภูมิได้ไหมครับ
ได้ค่ะ นี่คือบันทึกของสามเดือนล่าสุด
ขอบคุณครับ คุณปรุงไก่ให้อุณหภูมิใจกลางถึงเท่าไร
เจ็ดสิบห้าองศาค่ะ และเราวัดด้วยเทอร์โมมิเตอร์ทุกรอบการปรุง
ดีครับ คุณเก็บตัวอย่างอาหารจากบุฟเฟ่ต์ไว้ไหม
เก็บค่ะ จานละหนึ่งตัวอย่าง เก็บไว้สี่สิบแปดชั่วโมงในตู้เย็นเฉพาะ
ผมเห็นลังผักวางอยู่กับพื้น อันนี้เป็นข้อบกพร่องที่ผมต้องบันทึก
ท่านพูดถูกค่ะ ของเพิ่งมาถึงห้านาที ดิฉันจะย้ายขึ้นชั้นวางเดี๋ยวนี้
กรุณาเพิ่มข้อกำหนดเรื่องการตรวจรับไว้ในขั้นตอนปฏิบัติ ผมจะบันทึกว่าคุณแก้ไขทันที
คำถามท้ายบท
-
What core temperature does the kitchen cook chicken to? ครัวปรุงไก่ที่อุณหภูมิใจกลางเท่าไร
- Sixty degrees
- Seventy-five degrees
- Five degrees
- One hundred degrees
เฉลย: Seventy-five degrees
-
How long are food samples kept? เก็บตัวอย่างอาหารไว้นานเท่าไร
- Twenty-four hours
- One week
- Forty-eight hours
- Until the next service
เฉลย: Forty-eight hours
-
Why is a box of vegetables on the floor a problem? เหตุใดการวางลังผักกับพื้นจึงเป็นปัญหา
- It blocks the walkway
- The box may break
- The vegetables get warm
- The floor carries dirt and pests that can contaminate food
เฉลย: The floor carries dirt and pests that can contaminate food
-
Which response by the chef most reduces the seriousness of the finding? การตอบสนองใดของเชฟช่วยลดความร้ายแรงของข้อบกพร่องได้มากที่สุด
- Accepting it, correcting it immediately, and agreeing to change the procedure
- Explaining that the delivery just arrived
- Showing the three-month temperature log
- Promising to train the staff next month
เฉลย: Accepting it, correcting it immediately, and agreeing to change the procedure
-
✍️ An inspector finds an uncovered tray of cooked food in the chiller. Write 3 sentences responding professionally. ผู้ตรวจพบถาดอาหารสุกไม่ปิดฝาในตู้เย็น จงเขียน 3 ประโยคตอบอย่างมืออาชีพ
แนวคำตอบ: You are right, that tray should be covered and labelled. I am covering it now and I will check every shelf with my team this afternoon. I will also add a covering check to our closing checklist so it does not happen again.
4. A Guest Asks About Nutrition — แขกสอบถามข้อมูลโภชนาการ
ระดับ ปวช.
ฉันต้องทานอาหารโซเดียมต่ำ พอจะบอกได้ไหมคะว่าจานไหนเหมาะ
ได้ค่ะ อาหารไทยมักใช้น้ำปลาซึ่งมีโซเดียมสูง
แล้วฉันทานอะไรได้บ้างคะ
ปลานึ่งมะนาวและผัดผักสามารถทำโดยไม่ใส่น้ำปลาได้ค่ะ
ในเมนูมีบอกแคลอรีไหมคะ
มีค่ะ แต่ละจานแสดงแคลอรีและโซเดียมต่อหนึ่งหน่วยบริโภค
เป็นประโยชน์มากค่ะ แล้วซุปล่ะคะ
เกรงว่าน้ำซุปเตรียมไว้ตั้งแต่เช้าค่ะ วันนี้จึงเปลี่ยนไม่ได้
ขอเขียนคำขอของท่านลงในใบสั่งอาหารเพื่อให้เชฟปรุงแยกให้ไหมคะ
คำถามท้ายบท
-
Why is Thai food often high in sodium? เหตุใดอาหารไทยจึงมักมีโซเดียมสูง
- Because rice contains salt
- Because fish sauce is commonly used
- Because the food is spicy
- Because vegetables are salted
เฉลย: Because fish sauce is commonly used
-
What information does the menu show? เมนูแสดงข้อมูลอะไร
- Only the price
- The name of the chef
- Calories and sodium per portion
- The cooking time
เฉลย: Calories and sodium per portion
-
Why can the soup not be changed today? เหตุใดวันนี้จึงเปลี่ยนซุปไม่ได้
- The chef refuses to change recipes
- Soup always contains salt
- The guest ordered too late
- The soup base was already prepared in the morning for everyone
เฉลย: The soup base was already prepared in the morning for everyone
-
Which action best protects a guest with a dietary restriction? การกระทำใดปกป้องแขกที่มีข้อจำกัดด้านอาหารได้ดีที่สุด
- Writing the request on the order so the kitchen prepares it separately
- Telling the guest which dishes are popular
- Reading the whole menu aloud
- Asking the guest to choose from the buffet
เฉลย: Writing the request on the order so the kitchen prepares it separately
-
✍️ A guest asks for a low sugar meal. Recommend two dishes and explain in 3 sentences. แขกขออาหารน้ำตาลต่ำ จงแนะนำสองจานพร้อมอธิบายใน 3 ประโยค
แนวคำตอบ: For a low sugar meal I would recommend the grilled chicken with herbs and the clear vegetable soup. Our sweet and sour dishes and most curries contain palm sugar, so I would avoid those today. I will write your request on the order so the chef prepares your food without added sugar.
ฝึกสนทนากับ AI
นำ prompt ด้านล่างไปวางในแชตบอต AI (เช่น Claude, ChatGPT, Gemini) แล้วสนทนาภาษาอังกฤษตามบทบาท — AI จะรับบท a guest with dietary restrictions or allergies ส่วนคุณรับบท พนักงานบริการที่ต้องดูแลเรื่องอาหารและสุขอนามัย
สถานการณ์ที่ฝึกได้:
- แขกแพ้อาหารทะเลอย่างรุนแรง
- แขกทานมังสวิรัติหรืออาหารฮาลาล
- แขกถามเรื่องความสะอาดและการเก็บรักษาอาหาร
ระหว่างสนทนา พิมพ์ /feedback เมื่อไรก็ได้เพื่อให้ AI สรุปข้อผิดพลาดและสำนวนที่ควรใช้เป็นภาษาไทย
You are a guest with dietary restrictions or allergies. You are role-playing with a Thai vocational student (level ปวช.) practising English for "Nutrition and Food Sanitation" (โภชนาการและอนามัยอาหาร). Stay in character unless the student writes /help.
Rules: keep every reply to 1-3 short sentences of natural spoken English at CEFR A2-B1. Ask one question at a time. Do not correct the student mid-conversation; model the correct form instead.
If the student writes /feedback, step out of character and give short feedback in Thai: what they did well, 2-3 corrections with the corrected English sentence, and 3 useful phrases for this situation.
Scenarios to choose from: แขกแพ้อาหารทะเลอย่างรุนแรง / แขกทานมังสวิรัติหรืออาหารฮาลาล / แขกถามเรื่องความสะอาดและการเก็บรักษาอาหาร.
Ask me (in Thai) which scenario I want, then start the conversation with: "Before I order, I should say my son is allergic to shellfish. Is that going to be a problem?"